This is an archive copy of wikilivres.ca as of 18 February 2017 (from the WikiTeam dump). The original site is closed.

Milczenie (Baczyński)

Free texts and images.
Jump to navigation Jump to search

Milczenie • Wiersz • written by Krzysztof Kamil Baczyński
Milczenie
Wiersz
written by Krzysztof Kamil Baczyński
Milczenie (Baczyński): Information and licence


Kiedy milczenia głaz staje się ciałem,
a żeby oceany wołały najgłośniej,
żeby nieba kadzie przepastne wrzały,
żeby wiatry wielkie kruszyły korzenie ziemi,

a on cichy jest i nieruchomy,

to wiem, że między ludźmi położony oznacza wojnę,
a u zwierząt nocnych, które budzą się - łowy oznacza,
a wśród rzeźbiarzy, wśród poetów leżąc - oznacza bezsilność,
a wśród liści okrągłych, drzew, ziaren wypukłych i traw - posuchę wieści,
a wśród łodyżek dwu ciał, śród strumieni dwu miłosnych położony
i wojnę, i łowy zatajone, i bezsilność, i posuchę gorzką niesie.





Łamie się morze wielkie. Daleko zachodzą na siebie warstwy fal, jak sukno sine szeleszcząc. A u brzegu woń ryb ostra i w piasku brzęczy pudełko, brzęczy pudełko blaszane, brzęczy, brzęczy pudełko.
- Gdy spojrzeć tam daleko-myśli rybak Lilabar jest to tylko szum, który nie posiada barwy. A tu znów blisko jest morze, jak trąbki kręte, na którym dzwoni ktoś - może żeglarze, co potonęli, może ryby zaduszone w sieci, które wyrzucono, bo były za małe.
- Nie słyszę - mówi jeszcze rybak Lilabar - nie słyszę was, mówcie głośniej!
A małe trąbki, gdy jest burza, mówią głośniej, zmieniają się w granatowe płomienie, och! grzmią, ryczą głucho, mruczą najpierw głęboko, jakby paszczy nie otwierając, i znów ryczą, długo, donośnie.
- Nie słyszę was - mówi Wtedy zdziwiony Lilabar - nie słyszę! - Ale słyszy on dobrze to wspinanie się warczące bałwanów po stromych grzbietach gór granatowych. Nie wie tylko Lilabar, że słyszy, a nie rozumie. O! te wędrówki grzbietów podmorskich, o te ukojenia fal, gdy burze odeszły, a kręte nici wirów oplatają, oplatają słup nie istniejący.
I tylko w piasku białym, wygładzonym spokojnie brzęczy pudełko, brzęczy pudełko blaszane, brzęczy pudełko.


Lilabar wraca dróżką ubożuchną, gdzie krzak wyżarty słoną wodą, gdzie zwapniałe muszle w piasku i brunatne wodorosty.
- Nie słyszę, nie słyszę - powtarza - mówcie głośniej! - A słyszy wszystko, i morza przetaczanie się wieczne, i drzewek karłowatych skrzyp pod płachtą wiatru, i świerszczów wieczorne deszcze. Od lat tu mieszka Lilabar na Wybrzeżu Wapiennym. Oto już chata z ciemnych bierwion i ogień klaszcze w powałę, i zapach dymu, i bulgot wody w kadzi miedzianej.
A w chacie Lilona, smutna, niespokojna, nieutulona w milczeniu swoim.
Siada Lilabar u dźwierzy sękatych i pozdrawia ją spojrzeniem oczu, które stają się teraz dalekie, aż do horyzontu, dalekie.
Urodził się Lilabar w tej chacie ciemnej, dymu i ciszy pełnej, a nikt nie mówił do niego. Ani matka, którą kiedy wspomniał - widział umierającą z żalu na szeleszczących, suchych wodorostach, tam w kącie. Ani ojciec, ogromny, pełen szmeru gościńców dalekich, ustrojony w rzezane jantary, z brodą ostrą, jak jantar błyszczącą. O, bo wracał czasem tylko z wypraw niedosiężnych, a przywoził topór coraz rdzawszy, coraz błyszczących kamyków więcej, grozy i poszumu obcych borów coraz więcej. A nie mówił nic. Tylko wspierał się o topór szeroki jak płaska, lśniąca ryba i opowiadał, opowiadał, aż wyrastały knieje, a w dymie chaty stawały tęgie urwiska z mowy jego narosłe. Matka Lilabara, coraz to mniejsza od żalu i lęku wielkiego, kurczyła się u osmalonych bierwion, szeleściły suche wodorosty pod jej wiotkin1 ciałem i wraz z nią w proch się zmieniały. A nie mówiła nic. Aż zobaczył raz Lilabar jej oczy blade i smutne, trwożne oczy morzu porannemu podobne, jak toczyły się jako dwie krople, jako łzy dwie ostatnie, gdy łez innym nie stało, toczyły się do morza o świcie. I żal go zdjął wielki, i płakać począł: - O, powiedz, powiedz mi, matko! - A oczy żałosne przystanęły i spłynęły do szerokim rozlewisk porannej zatoki.
Odtąd raz jeszcze - trzy burze, pomni Lilabar, od tego czasu minęło - ojciec do chaty zajechał.
Zamyślenie jakieś miał w spojrzeniu, a nie rozpowiadał jak zwykle wiele, jeno ręce ciężkie jak maczugi na ramiona synowi położył i odszedł. A gdy do dźwierzy szedł, zawołał Lilabar: - O, powiedz, powiedz mi, ojcze! - Ale słychać było już grzmot stóp ciężkich jak fale o zmierzchu burzliwym i topór ledwie z wydmy białej łysnął. Ej, i czekał Lilabar dni długie nad morzem, które fale składało coraz nowe, a nigdy nad brzeg nie urosło, tylko się tak same pożerało przez wieki długie.
A raz o pełni, kiedy morze wygładziło się, spychał Lilabar łódź płaską na wodę i w chlupocie skrzydeł wodnych czekał. Wtedy woda wznosiła się wysoko, długim lejem, biczem srebrnym księżyca dotykając, i niosła daleko na połów.
Ryby były różne. Srebrne jak topór ojca, żółte jak jantar, błękitne jak oczy matki albo czerwone i brunatne jak słońce i wodorosty. Wszystkie trzepotały się i głos z nich szedł migotliwy. - Powiedzcie, powiedzcie mi, ryby kolorowe! - mówił do nich Lilabar, ale one umierały mu w dłoniach i zastygały jak wygięte barwne liście jesienne. A on wołał smutnie, tęskliwie: - Nie słyszę, nie słyszę! - A słyszał wszystko, i morza przetaczanie się wieczne, i łódki pluskanie nieustanne, i z brzegu dalekiego drzewek karłowatych skrzyp, i świerszczów wieczorne deszcze. O, słyszał, słyszał, tylko nie rozumiał tych głosów, bo nic nie mówiło do niego.
A o jednym zmierzchu fiołkowym przyszła Lilona. Wiotka i jasna, smukła, o białym ciele jak muszla w formy giętym. - O, powiedz, powiedz mi, Lilono! - prosił Lilabar, ale ona u ognia siadła i jęła długie włosy czesać szkieletem rybim. I patrzył tak Lilabar na one włosy, w których i potok był, i drzewa, które znal z wybrzeża, i piasek w nic się mienił, i ryby pluskały kolorowe, i świerszczów deszcze wieczorne grały, i topór płaski i lśniący raz mignął, to znów oczy i morze błękitne i blade pluskało.
I czekał tak prosząc: - Powiedz, Lilono, powiedz! - a we włosach jej świat i morze, drzewa, to znów muszle błyskały.
Za bierwionami brunatnymi chaty szły pełnie i noce, burze i pogody.
Ale Lilona milczała, nieutulona w milczeniu swoim. I płakała długo, gdyż wiedziała słowo, a wyrzec go się bala, gdyż wiedziała pieśń, a wyśpiewać nic mogła.
I siedziała u ognia klaszczącego smutna i niespokojna, a Lilabar u dźwierzy czekał i płakał z nią. - Nie słyszę - mówił - nie słyszę, mów głośniej! - A słyszał wszystko, i morza przetaczanie się wieczne, i drzew karłowatych skrzyp, i świerszczów wieczorne deszcze, i Lilony płacz jak płacz strumienia cichy. Ale nie rozumiał, bo nikt nie mówił do niego. Jeno Lilona do niego płakała, w milczeniu swoim nieutulona.
Aż nadszedł czas burzy wielkiej.
Gromy z nieba szły jak białe trawy wodne.
Góry granatowe na morzu połyskiwały jakby ogromnymi, płaskimi rybami, a kule fal pękały z hukiem.
I podniósł się Lilabar, smukły i młodzieńczy, i nie wiedząc, co czyni, w trzepocie deszczu szedł ku brzegom, aby posłucha:: słowa. I gdy u barki swojej stanął, pomyślał, że oto woła głos wielki, i że daleki jest, że płynąć trzeba, aby zrozumieć. Pchnął tedy barkę na grzbiet łuku granatowego i popłynął.
A na brzegu piasek się wygładził po burzy i woń ryb ostra bije, i w piasku brzęczy pudełko, brzęczy pudełko blaszane, brzęczy pudełko, i pas Lilabara leży, z klamrą mosiężną.
A na brzegu Lilona stoi mówiąca do Lilabara, mówiąca pierwsza pierwsze do niego słowa.
A na brzegu Lilona stoi, zobaczyła pas Lilabara, co zginął, nie mówi już, nie płacze, tylko stoi smutna, zmartwiała, w milczeniu swoim nieutulona.



Works by this author are in the public domain in countries where the copyright term is the author's life plus 81 years or less. cs | de | en | eo | es | fr | he | pl | ru | zh
  ▲ top